Teksty z przewodnika „Szlakiem Adama Mickiewicza” Tomasza Krzywickiego, ze zbiorów prywatnych pana Tadeusza Bystrama.
Ważniejsze daty z życia Adama Mickiewicza na Litwie
Mickiewiczowie herbu „Poraj”, uboga szlachta od XVI do XVII i XIII wieku
| 24 XII 1798 | narodziny w Zaosiu k. Nowogródka |
| 12 II 1799 | chrzest w Nowogródku |
| 1803-1805 | nauka w szkółce parafialnej w Stołowiczach |
| IX 1807 – 1815 | nauka w szkole u dominikanów w Nowogródku |
| 16 V 1812 | śmieć ojca |
| 1813 | pobyt w Rucie u sędziego M. Rostockiego |
| 1814 | pierwsza miłość – Johasia |
| 1815 | egzaminy na Uniwersytecie Wileńskim do Seminarium Nauczycielskiego |
| 1817 | miłość do Anieli Łuczkówny |
| X 1817 | powstanie Stowarzyszenia Filomatów; pierwsze posiedzenie (13 X) |
| 4-31 | wakacje na Nowogródczyźnie i w Nowogródku |
| 31 VII 1818 | pierwszy drukowany utwór ,,Zima miejska” |
| 29 V-4 VI 1819 | końcowe egzaminy na Uniwersytecie; zaczynał na wydziale matematyki-fizyki, a ukończył polonistykę |
| VIII 1819 | pobyt w Tuhanowiczach, poznanie Maryli Wereszczakówny |
| 8 IX 1819 | rozpoczęcie pracy w szkole w Kownie; poznanie Karoliny Kowalskiej |
| 1819/1820 | utworzenie związku Promienistych; pierwsza majówka Promienistych |
| VIII 1820 | wakacje w Tuhanowiczach i nad Świtezią |
| VIII 1820 | rozstanie z Marylą |
| IX 1820 | choroba Adama i kłopoty z władzami oświatowymi |
Adam Mickiewicz Ojczyzna
„O, Matko Polsko! Ty tak świeżo w grobie złożona – nie ma sił mówić o tobie”
Epilog „Pana Tadeusza”
„Krzyż ma długie, na całą Europę ramiona,
Z trzech wyschłych ludów, jak z trzech twardych drzew ukuty –
Już wleką; już mój Naród na tronie pokuty.”
„Dziady” cz. III
„Nasz naród jak lawa:
Z wierzchu zimna i twarda, sucha i plugawa,
Lecz wewnętrznego ognia sto lat nie wyziębi,
Plwajmy na tę skorupę i zstąpmy do głębi.”
„Dziady” cz. III
„Ja kocham cały naród […],
chcę go dźwignąć, uszczęśliwić, chcę nim cały świat zadziwić.”
„Dziady” cz. III
„Dziś dla nas, w świecie nieproszonych gości,
W całej przeszłości i w całej przyszłości
Jedna już tylko jest kraina taka,
W której jest trochę szczęścia dla Polaka:
Kraj lat dziecinnych! On zawsze zostanie
Święty i czysty jak pierwsze kochanie.”
Epilog „Pan Tadeusz”
Zaosie k/Nowogrodka
Zaosie to wieś 40 km od Nowogródka. W Zaosiu na południe od zagród chłopskich tworzących właściwą wieś, w XVIII 0 XIX wieku istniały trzy siedziby szlacheckie (folwarki, mająteczki), zwane w tutejszej gwarze ,,okolicami”. Z dokumentów wynika, że w 1790 roku gospodarzył w Zaosiu Józef Mickiewicz. Po jego śmierci (1796 r.) majątkiem administrował Bazyli. W grudniu 1798 roku Barbara Mickiewiczowa – chyba wraz z mężem Mikołajem i malutkim synem Franciszkiem przebywała w Zaosiu. Tutaj miał się urodzić Adam. Poród odbierała szlachcianka Mołodecka. Według akt Obserwatorium Warszawskiego, zima 1798/1799 roku była bardzo ostra. Dopiero w lutym 1799 roku matka z małym Adamem wróciła do Nowogródka i tam go ochrzczono.
Adam Mickiewicz – Do Niemna
Sonet
Niemnie, domowa rzeko moja! Gdzie są wody,
Do których przez kwieciste skakaliśmy błonie
I któreśmy czerpali w młodociane dłonie
Za napój lub za kąpiel spoconej jagody?
Gdzie Laura, z chlubą patrząc na cień swej urody
Lubiła włos zaplatać lub zakwiecać skronie,
Gdzie lica jej malowane w srebrnym fali łonie
Nieraz mąciłem łzami, zapaleniec młody.
Niemnie, domowa rzeko! Gdzie są tamte zdroje,
A z nimi tyle szczęścia, nadziei tak wiele,
Gdzie jest spokojne latek dziecinnych wesele?
Gdzież słodsze burzliwego wieku niepokoje?
Kędy jest moja Laura, gdzie są przyjaciele?
Wszystko przeszło – a czemuż nie przejdą łzy moje?
Sierpień 1822 r.
